السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
17
تفسير الميزان ( فارسي )
مريض و مسافر بود ، با در نظر گرفتن اينكه در جمله : * ( ( فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً ) ) * الخ مريض و مسافر غايب به حساب آمدهاند ، جا داشت در جمله بعدى هم غايب به حساب آمده ، در باره شان بفرمايد : ( و ان يصوموا خير لهم ) مريض و مسافر اگر روزه بگيرند بر ايشان بهتر است ، ولى فرمود : ( اگر روزه بگيريد برايتان بهتر است ) پس معلوم مىشود در جمله دوم روى سخن با خصوص مسافر و مريض نيست . اشكال سوم اينكه : جمله اولى به خوبى دلالت دارد بر اينكه مريض و مسافر مختارند در گرفتن و نگرفتن روزه ، نه اينكه گرفتن روزه رجحان داشته باشد ، بلكه جمله بعديش كه مىفرمايد : * ( ( فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ ) ) * صريح در اين است كه حتما بايد در روزهاى ديگر روزه بگيرند ، آن وقت چطور مفسرين نامبرده مىتوانند بگويند آيه در صدد بيان رجحان روزه بر ترك آن است . اشكال چهارم اينكه : اگر جمله اولى * ( ( فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ ) ) * الخ در صدد بيان ترخيص روزه براى مسافر و مريض باشد ، و بگويد گرفتن و نگرفتن روزه براى معذورين يكسان است ، البته جا داشت در جمله بعدى بفرمايد بلكه گرفتن آن بهتر است ، تا يك طرف تخيير را ترجيح داده و بيانگر رجحان آن باشد ، ولى جمله اولى در مقام بيان روزه رمضان و روزه ايام ديگر سال است ، و با چنين زمينه اى ديگر ممكن نيست تنها از جمله : * ( ( وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ ) ) * و بدون هيچ قرينه اى در كلام استفاده كنيم كه مىخواهد روزه رمضان را بر روزه غير رمضان ترجيح دهد . اشكال پنجم اينكه : مقام آيات ، مقام بيان حكم نيست ، تا ظهور رجحان از جمله ( فمن كان ) با حكم وجوبى منافات پيدا كند ، بلكه مقام ، همانطور كه در سابق هم گذشت مقام بيان ملاك تشريع است ، و اينكه اگر شارع اسلام حكمى را صادر مىكند خالى از فلسفه و حكمت و خير و نيكويى نيست ، و عينا نظير آيه : « فَتُوبُوا إِلى بارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ » « 1 » ، و آيه : « فَاسْعَوْا إِلى ذِكْرِ اللَّه وَذَرُوا الْبَيْعَ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ » « 2 » ، و آيه : « تُؤْمِنُونَ بِاللَّه وَرَسُولِه وَتُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّه بِأَمْوالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ » « 3 » است كه در هر سه آيه مىفرمايد ، حكمى كه شده براى شما خير است و آيات در اين باب بسيار
--> ( 1 ) به سوى آفريننده تان بازگشت كنيد و خودتان را ( يعنى كسانى را كه گوساله پرستيدهاند ) بكشيد آن براى شما بهتر است . « سوره بقره آيه 54 » ( 2 ) بشتابيد به سوى ذكر خدا و سوداگرى را واگذاريد اين براى شما بهتر است . « سوره جمعه آيه 9 » ( 3 ) ايمان به خداى آوريد و در راه خدا با مال و جان خود جهادى كنيد اين براى شما بهتر است اگر بدانيد . « سوره صف آيه 11 » .